Een hoopvolle apocalyps voor deze tijd
We leven in een bijzondere tijd. Die woorden heb je vast meer gehoord de laatste maanden. En het is natuurlijk waar. Er is immers sprake van een wereldwijde pandemie. En dat heeft alles anders gemaakt. In dergelijke tijden is het logisch dat gelovigen denken aan de eindtijd en aan dat wat we lezen in het boek Openbaring. We hebben het gevoel dat we in een apocalyptische tijd leven. Deze pandemie moet toch op zijn minst een teken zijn van het naderende einde.
In het engelse woordenboek staat bij het engelse woordje 'apocalyps' als omschrijving dat dit met het einde van de wereld te maken heeft - en dat het te maken heeft met rampen waarover we lezen in het bijbelboek Openbaring. Die betekenis is dus ook in het seculiere leven normaal geworden. Ik hoorde een commentator in een praatprogramma de term 'het einde der tijden' gebruiken ivm de rellen en plunderingen in diverse steden. En we kennen allemaal de futuristische films over een naderende komeet, waardoor de hele wereld binnenkort verwoest zal worden. Of een oorlog met kernbommen en biologische wapens, waardoor de hele wereld onbewoonbaar wordt.
Maar is dat wel het juiste denken over de toekomst? Is dat wel wat Gods Woord bedoelt? En is dat eigenlijk wel de betekenis van het woordje apocalyptisch? Letterlijk betekent het openbaring of onthulling. Dit woordje wordt gebruikt in Openbaring 1:1-2. Laten we dat samen lezen: "Openbaring van Jezus Christus, die hij van God ontving om aan de dienaren van God te laten zien wat er binnenkort gebeuren moet. Hij heeft zijn engel deze openbaring laten meedelen aan zijn dienaar Johannes. Johannes maakt bekend wat God gesproken heeft en waarvan Jezus Christus heeft getuigd; dit heeft hij allemaal gezien." Dus Jezus heeft het van God de Vader ontvangen en heeft dat vervolgens aan Johannes geopenbaard met als doel dat al Gods dienaren dat zouden weten. Bijzonder ook dat deze openbaring allemaal gebeurde door wat Johannes zag. En ook dat het ging over wat binnenkort zou gaan gebeuren. Hoe komen wij erbij dat het alleen over een allerlaatst verschrikkelijk eind gaat?
Het werkwoord apocalypto wordt in de Bijbel veel gebruikt - ook in het Oude Testament. Vaak met de gewone betekenis van iets dat eerst niet zichtbaar was en daarna wel. Maar meestal gaat het over een geestelijke betekenis. God laat je dan iets zien wat je eerst niet zag. Dat betekent doorgaans dat je iets ziet wat hoort tot de onzichtbare wereld - zoals we lezen in 2 Kon 6:17 waar de ogen van de knecht van de profeet Elisa werden geopend voor wat er in de geestelijke wereld gebeurde: "En Elisa bad en zei: HEERE, open toch zijn ogen, zodat hij ziet. En de HEERE opende de ogen van de knecht, zodat hij zag; en zie, de berg was vol paarden en strijdwagens van vuur rondom Elisa." Het gaat hier om een zien in het onzichtbare - zien met geestelijke ogen. God laat op profetische wijze ons iets zien, inzien, begrijpen, dat ons voorheen onbekend was.
Een prachtig voorbeeld daarvan lezen we in Matteus 11:25-27.
"In die tijd antwoordde Jezus en zei: Ik dank U, Vader, Heere van de hemel en van de aarde, dat U deze dingen voor wijzen en verstandigen verborgen hebt, en ze aan jonge kinderen hebt geopenbaard. Ja, Vader, want zo was het Uw welbehagen. Alle dingen zijn Mij overgegeven door Mijn Vader; en niemand kent de Zoon dan de Vader, en niemand kent de Vader dan de Zoon, en hij aan wie de Zoon het wil openbaren."
Het werkwoord apokalypto staat hier twee keer. Jezus spreekt en onderwijst, maar de bijbelgeleerden wijzen het af. Jezus maakt duidelijk dat er 'apocalyps' nodig is. Iets moet aan mensen geapocalypst worden. En zo ook moet Jezus ons de Vader apocalypsen. Het gaat om geestelijk inzicht - iets dat we met ons natuurlijke verstand niet kunnen verkrijgen - zelfs niet als we heel veel bijbelstudie doen.
De apostel Paulus wist daar alles van. Hij had meer bijbelkennis dan wie dan ook, maar hij herkende zijn Redder en Messias niet. Er was voor hem een bijzondere openbaring nodig op de weg naar Damascus, terwijl Paulus op weg was om nog meer van die sektarische Christenen met harde hand te vervolgen. Toen opeens was daar een fel licht en een stem uit de hemel. Terwijl de natuurlijke ogen van Paulus blind werden, werden zijn geestelijke ogen geopend. Hij hoorde en hij zag Jezus in de onzichtbare wereld - er was een apocalyps van wat werkelijk waar was. De leugen in het denken van Paulus werd ontmaskerd en vanaf dat moment veranderde zijn leven radicaal.
Zo hebben wij allemaal openbaring nodig. Onze geestelijke ogen moeten geopend worden. En dat niet eenmaal bij onze bekering, maar steeds weer. Wij moeten onszelf oefenen om met geestelijke ogen te kijken en met geestelijke oren te horen.
Dus, apocalypto betekent dat we de dingen gaan zien vanuit God - dat we gaan beseffen wat er werkelijk aan de hand is. Dat we weten wat er achter de schermen gaande is - in de geestelijke wereld. Dat is ook precies de bedoeling van het bijbelboek Openbaring. Wat we daar lezen is wat we noemen apocalyptische profetie. We vinden dat op meer plaatsen in de Bijbel, zoals in het boek Daniel.
Daarbij meteen een belangrijke opmerking over bijbelse profetie. Profetie is niet allereerst toekomstvoorspelling. Gods doel is niet zozeer om ons te laten weten wat er in de toekomst gaat gebeuren. Profetie is prediking met het oog op de toekomst. Het geeft inzicht in wat er nu gaande is en waar het naartoe gaat en wat wij daar dan mee mogen doen (meer hierover in de cursus 'bijbelse profetie').
Doel van het bijbelboek Openbaring is dat we gaan zien wat er gaande is vanuit Gods perspectief. Het geeft ons als het ware een helicopter-view: we zien van hoog uit de hemel en daar zien we waar we vandaan kwamen en waar we naartoe gaat. En met dat inzicht zullen we vervolgens anders in het leven staan. Het boek Openbaring geeft ons inzicht in de geestelijke wereld, over de geestelijke strijd die daar gaande is, over de positie die Jezus heeft als Lam op de Troon, en over de uiteindelijke overwinning waar wij deel van mogen zijn - en waar vanuit wij mogen leven. Daarmee is dit een boek van hoop, een boek van aanbidding en boek van toerusting voor een krachtig geloofsleven (meer hierover in de preek-serie over het boek Openbaring).
Hetzelfde gebeurde met Daniel. Hij bevond zich in een moeilijke en duistere tijd. Het volk Israel was als gevangene weggevoerd in ballingschap. De supermacht Babylon regeerde de wereld. Welke hoop en verwachting was er nog over? Dan geeft God hem de apocalyps van de grote wereldrijken die elkaar opvolgen: Babyloniers, Perzen, Grieken, Romeinen. Maar tegelijk is daar iets dat klein begint maar snel groeit en al de wereldrijken zal overtreffen: Het koninkrijk van God. Daniel krijgt profetisch perspectief - geen toekomstvoorspelling maar nieuwe hoop voor zijn eigen tijd en situatie vanwege datgene dat God aan het doen is vanuit de onzichtbare, geestelijke wereld.
God wil ons door middel van openbaring apocalypsen wat er werkelijk gaande is. Daarom is het zo triest dat wij dat kostbare werk van de Heilige Geest laten roven door het internet. Dat is een ander soort 'cloud' - maar het is niet de hemel die Gods Woord bedoelt. Vroeger, toen er nog geen internet was, was er een magazin met de naam "De Echte Waarheid". Dat was ook populair bij Christenen. Maar het was een valse waarheid. Er is niet veel nieuws onder de zon. Sommigen denken dat je op het internet vind wat de echte waarheid zou zijn, en dat alles wat je hoort op het normale nieuws niet echt is. Dat is ook wat sekten doen: 'Wij hebben de waarheid - de wereld liegt. Trek je uit die wereld terug en laat je alleen informeren door ons.'
Ik wil met jullie naar Rom 8. Daar gebruikt Paulus het werkwoord apocalypto op een heel bijzondere manier - en dat helpt ons om te weten hoe wij als gelovigen mogen reageren op deze bijzondere tijd: "En wat we hier te lijden hebben, weegt niet op tegen de glorie die God ons openbaar zal maken. Daarvan ben ik overtuigd. De hele schepping ziet gespannen uit naar het moment waarop God onthult (apocalypst) wie zijn kinderen zijn. Want de schepping is veroordeeld tot een zinloos bestaan. Niet omdat ze het zelf wilde, maar omdat God haar daartoe veroordeeld heeft. Maar er is hoop." (Romeinen 8:18-20, GNB)
Wat moet precies geopenbaard/geapocalypst worden? Waar wacht de wereld op? Je zou zeggen: Jezus moet geopenbaard worden. Dat alle mensen Jezus zullen zien. Daar gaat het toch om? Nee, de wereld wacht op het openbaar worden van de kinderen van God. Dat zijn wij dus! Wij moeten geapocalypst worden. God wil ons laten zien aan de wereld. De Heilige Geest apocalypst aan ons wie Jezus is. En wij apocalypsen vervolgens aan de wereld wie Jezus is.
Laten we nog een klein stukje verder lezen in Romeinen 8. "Want ook de schepping zal bevrijd worden uit de slavernij van de vergankelijkheid en delen in de glorierijke vrijheid van de kinderen van God. Want we weten dat de hele schepping nog altijd kreunt en steunt als een vrouw die moet baren. Maar de schepping niet alleen - ook wij, die toch de Geest ontvangen hebben als een voorschot op wat we nog krijgen. Ook wij zuchten diep, zolang we uitzien naar het moment waarop God ons voorgoed tot zijn kinderen maakt en ons hele bestaan bevrijdt. Want we zijn gered maar onze redding staat nog in het teken van de hoop."
Paulus spreekt over een wereld vol lijden, maar ook over hoop. En hij vergelijkt die hoop met een vrouw die op het punt staat te bevallen. Dat is dus geen lijden dat leidt tot ondergang en vernietiging. Dat is lijden dat leidt tot iets goeds! En wij spelen als volgelingen van Jezus, als kinderen van God daarin een cruciale rol. Wij leven in die wereld en delen dus ook in dat lijden. Maar wij hebben ook iets geweldigs ontvangen. Paulus noemt het hier 'glorierijke vrijheid' en hij verbindt dat met de heilige Geest die we ontvangen hebben. Dit tekstgedeelte gaat niet over het einde - dit gaat over nu. Romeinen 8:1 begint in deze vertaling dan ook met de woorden "Maar nu is het anders!"
Het is zo belangrijk dat we dit alles beter gaan begrijpen, dat we bijbelse profetie niet alleen maar zien als een voorspelling van hoe het uiteindelijk allemaal op een gruwelijke manier tot een apocalyptisch einde komt. Wij zijn brengers van hoop. Juist in dit soort moeilijke tijden hebben wij een antwoord - en dat is niet een boodschap van doem en oordeel.
Wat is jouw wereldbeeld? Ben jij opgevoed met oordeelsdenken - met doemdenken en apocalyptische beelden van vernietiging van de wereld? Ben jij daarin ook fatalistisch - zo moet het immers profetisch gebeuren? Zie jij het boek Openbaring enkel als een voorspelling over het Einde? En sta jij daarom negatief, pessimistisch en angstig in deze wereld en deze tijd? Begint het bij jou bij het licht en wordt het alleen maar donkerder? Of weet jij je roeping in een duistere wereld en heb jij zicht op de nieuwe dag die gaat komen? Ben jij een brenger van hoop? Ben jij een kind van God dat samen met andere gelovigen klaar is om door God aan de wereld geapocalypst te worden?
Samengevat:
1. Laat je leiden door de Heilige Geest en Gods Woord (ipv het internet).
2. Verwacht voor jezelf een apocalyps over deze tijd (evt in een droom).
3. Verwacht dat jij een apocalyps voor anderen mag zijn.
4. Sta optimistisch en hoopvol in het leven.
5. Ontvang inzicht over de geestelijke wereld om sterk, standvastig en hoopgevend te zijn.